English
Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang leo thang chóng mặt, và Eo biển Hormuz – “yết hầu” của ngành năng lượng thế giới – một lần nữa trở thành tâm điểm lo ngại. Chỉ trong vài ngày đầu tiên của tháng 3/2026 vừa qua kể từ sau khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran ngày 28/02/2026 và Iran có hành động đáp trả leo thang các nước lân cận khu vực vùng vịnh Persian/Arabian Gulf có căn cứ quân sự của Mỹ và Eo biển Hormuz, hoạt động hàng hải qua khu vực này đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng, khiến thị trường dầu mỏ, bảo hiểm chiến tranh và chuỗi cung ứng toàn cầu rung chuyển. Đối với các tàu chở dầu, đây không chỉ là vấn đề chậm trễ – mà là mối đe dọa trực tiếp đến an toàn con người, tài sản và trách nhiệm pháp lý.
Hormuz – tuyến đường “sống còn” của 20% dầu mỏ thế giới:
Nằm giữa Iran và Oman, Eo biển Hormuz là cửa ngõ duy nhất nối Vịnh Ba Tư với Biển Ả Rập. Mỗi ngày, khoảng 20% sản lượng dầu tiêu thụ toàn cầu – tương đương hơn 20 triệu thùng – phải đi qua đây, chủ yếu từ Saudi Arabia, UAE, Qatar và Iraq. Bất kỳ sự cố nào cũng lập tức đẩy giá dầu tăng vọt và tạo hiệu ứng domino lên lạm phát, vận tải và công nghiệp toàn cầu.
Ba rủi ro “đen tối” nhất mà tàu chở dầu đang phải đối mặt:
- An ninh hàng hải – mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng và môi trường
Tàu tanker không còn là “mục tiêu phụ” mà đã trở thành trọng tâm của các hoạt động quân sự, kiểm soát và bắt giữ. Với hàng hóa dễ cháy nổ và giá trị hàng trăm triệu USD, chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể dẫn đến thảm họa môi trường, tổn thất nhân mạng và các vụ kiện bồi thường kéo dài hàng năm.
- Bảo hiểm chiến tranh “đóng băng” chỉ trong 72 giờ
Theo Circular 04/26 ngày 02/03/2026 của Hội UK P&I, bảo hiểm War Risks tại Iran và toàn bộ vùng Persian/Arabian Gulf đã nhận “Notice of Cancellation” với hiệu lực chỉ 72 giờ.
Kể từ 00:00 GMT ngày 03/03/2026, các hợp đồng non-mutual business sẽ loại trừ hoàn toàn rủi ro chiến tranh, bắt giữ, tạm giữ, khủng bố, tịch thu hoặc quốc hữu hóa trong khu vực này.
Hậu quả: chủ tàu buộc phải đàm phán “write-back cover” với phí bảo hiểm chiến tranh tăng vọt, hoặc chấp nhận vận hành không bảo hiểm đầy đủ – một quyết định cực kỳ rủi ro.
- Rủi ro pháp lý & hợp đồng – “quả bom nổ chậm”
Chậm trễ giao hàng, tranh chấp charter party, kích hoạt điều khoản bất khả kháng (force majeure) hay war clause… tất cả đều có thể xảy ra đồng thời. Thêm vào đó là các lệnh trừng phạt quốc tế phức tạp, đòi hỏi doanh nghiệp phải kiểm soát tuân thủ 24/7 để tránh bị phạt nặng hoặc mất hợp đồng lớn.
Với đội tàu tanker hoạt động quốc tế thường xuyên qua khu vực Trung Đông, Công ty Cổ phần Hàng Hải Thăng Long (TLM) đã xây dựng quy trình đánh giá rủi ro đa tầng chặt chẽ:
- Phân tích tình hình an ninh thời gian thực trước mỗi chuyến đi.
- Rà soát kỹ đối tác, điều khoản hợp đồng và tuân thủ trừng phạt quốc tế.
- Làm việc trực tiếp với P&I Club và các đơn vị bảo hiểm để xác nhận phạm vi bảo hiểm chính xác.
- Sẵn sàng điều chỉnh hành trình hoặc tạm hoãn khai thác nếu mức độ rủi ro vượt ngưỡng chấp nhận.
“An toàn thuyền viên, bảo vệ tài sản và duy trì sự ổn định pháp lý luôn là nguyên tắc tuyệt đối của Công ty TLM”.
Kết luận:
Eo biển Hormuz chưa bao giờ yên bình, nhưng giai đoạn hiện tại đang đẩy rủi ro lên mức cao nhất trong nhiều năm. Các chủ tàu, đặc biệt là những doanh nghiệp Việt Nam có tàu hoạt động quốc tế, không còn lựa chọn nào khác ngoài việc theo dõi sát sao 24/7 và chuẩn bị các kịch bản ứng phó khẩn cấp.
Trong khủng hoảng, sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quyết định nhanh chóng chính là chìa khóa để vượt qua sóng gió.